Zonevreemde woningen: wat mag met een landhuis?

 

Een landhuis tussen de velden kan een bijzondere woonplek zijn. De bestemming, vergunningen en bestaande woonfunctie bepalen welke werken later mogelijk blijven. Dit zijn de vragen die u vóór een bod of verkoop laat beantwoorden.

Illustratief bescheiden landhuis in een groene tuin; geen aangeboden eigendom

Zonevreemd gaat over de bestemming van de grond

Een zonevreemde woning ligt waar wonen niet de hoofdbestemming is. Dat maakt een landhuis niet automatisch illegaal. De Vlaamse basisrechten gelden voor een hoofdzakelijk vergunde en niet verkrotte constructie. Kijk ook naar de vergunde woonfunctie: bij een voormalige landbouwerswoning kan een ontbrekende functiewijziging doorslaggevend zijn.

Verbouwen, herbouwen en uitbreiden vragen elk een eigen toets

De Vlaamse Codex voorziet onder voorwaarden mogelijkheden om een bestaande zonevreemde woning te verbouwen, te herbouwen of uit te breiden. Een bestemmingsvoorschrift is bij verbouwen op zichzelf geen reden voor weigering als het aantal woongelegenheden in beginsel gelijk blijft. Ook de goede ruimtelijke ordening en andere regels tellen mee. Uitbreiden kent onder meer een grens van 1.000 m³ bouwvolume; in bepaalde kwetsbare of recreatieve gebieden gelden uitzonderingen. Bespreek het concrete ontwerp met architect en gemeente.

Illustratieve moderne villa in donkere steen, omgeven door groen; geen aangeboden eigendom
Illustratieve Vlaamse villa met bijgebouw; geen aangeboden eigendom

Controleer ook bijgebouwen en vroegere werken

Een gastenverblijf, stal, poolhouse of ander bijgebouw heeft niet automatisch dezelfde mogelijkheden als de woning. Vraag per relevant gebouw de vergunning, het huidige gebruik en de plannen op. Leg die naast de feitelijke toestand en bespreek openstaande vragen met de gemeente en notaris. Een onvergunde ingreep kan ook voor een volgende eigenaar gevolgen hebben. Maak onzekerheid zichtbaar vóór een bod of compromis.

Welke vragen stelt u eerst?

Welke bestemming geldt voor woning, tuin en bijgebouwen? Zijn bouw en woonfunctie hoofdzakelijk vergund of vergund geacht? Welke werken of nieuwe functies zijn gepland, en welke vergunningen zijn nodig?

Officiële bronnen (geraadpleegd op 25 oktober 2026)

Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, artikelen 4.4.10–4.4.15: https://codex.vlaanderen.be/PrintDocument.ashx?geannoteerd=true&id=1018245

Departement Omgeving, Q&A Zonevreemdheid: https://omgeving.vlaanderen.be/sites/default/files/2024-09/Q%26A%20Zonevreemdheid_30.09.2024.pdf

Vlaanderen, checklist vóór u koopt: https://www.vlaanderen.be/omgevingsvergunning/voor-u-koopt-checklist?language=nl

Over dit advies · Deze artikels geven algemene informatie op basis van de vermelde redactiedatum. Regels en tarieven kunnen wijzigen. Laat de toepassing op uw eigendom of aankoop bevestigen door de bevoegde instantie en, waar nodig, uw notaris, architect of deskundige.